Mục vụ Thể thao tỉnh Bình Thuận

Đại cương: Sách Tiên Tri Hy Bá Lai (p2)

◆ Các Sách Tiên Tri

Sách Giê-rê-mi có một số dữ kiện cho biết lời tiên tri được truyền ghi chép lại như thế nào, và chính nhà tiên tri đã thực hiện công việc ấy ra sao. Dù có thể có một số tài liệu nào đó được hiệu chính, chúng ta vẫn có thể quyết đoán khá an toàn rằng bản Kinh Thánh còn lưu truyền đến nay cho chúng ta, nội dung chính yếu đều do chính nhân vật mà các bộ sách ấy mang tên viết. Khi viết những câu tham chiếu trong Tân Ước, được căn cứ trên những lời ‘có chép rằng’ (Công 3.18-22; 12.32-43; II Phi 1.19-21). chúng ta có thể yên tâm khi tin rằng chẳng những Đức thánh linh đã phán dạy các ‘đấng tiên tri’, mà còn hướng dẫn các vị ấy trong việc chọn lọc những gì ghi chép lại.

Trong Cựu Ước, lịch sử và lời tiên tri được đan dệt hết sức chặt chẽ vào nhau để trở thành mạc khải của Đức Chúa Trời hằng sống. Các biến cố quan trọng trong lịch sử dân Y-sơ-ra-ên, việc kêu gọi Áp-ra-ham, việc suất Ai-cập, vương quốc của Đa-vít, việc xây cất đền thờ, những nỗi thống khổ của cuộc lưu đày và những kinh nghiệm của việc hồi hương cũng như lời dạy dỗ của các nhà tiên tri và những lời tiên báo của các vị đều là sự chuẩn bị của Đức Chúa Trời cho việc giáng lâm của Con Ngài. Ngay từ những ngày đầu, các ký thuật lịch sử đều do các nhà tiên tri đảm nhiệm (I Sử 29.29) và khi kinh điển của dân Do Thái được hình thành, các sách lịch sử được xếp trước các sách tiên tri và được gọi là Các Sách Tiên Tri Trước.

◆ Lời Dạy Tiên Tri

Ngay từ đầu, các nhà tiên tri và thầy tế lễ như Môi-se và A-rôn cùng hoạt động bên nhau, phân biệt về chức năng nhưng thống nhất trong công tác dạy dỗ. Phần của thầy tế lễ là dạy về sự thánh khiếp của Đức Chúa Trời đang ngự giữa dân Ngài bằng những bài học về lễ nghi thanh tẩy, và nhấn mạnh việc Ngài đòi hỏi họ sống thánh khiết cũng như ban ân sủng khi họ phạm tội, họ phải dâng các sinh tế luật pháp đã truyền dạy. Các nhà tiên tri cũng công bố, truyền giảng sự thánh khiết của Đức Chúa Trời, và cho họ biết rằng Ngài vốn là Đấng cai trị và phán xét, và những bài học về ơn thương xót và chân lý bằng lời giáo huấn trực tiếp, bằng những bài học lịch sử cũng như hiện tại, và bằng những lời cảnh cáo và lời hứa liên hệ đến tương lai.

Hai dòng tư tưởng này đều bắt nguồn từ một mạch nước cao xa tận căn nguyên của dân tộc, đã chạy song song suốt cả lịch sử dân tộc. Do đó, thật sai lầm khi bảo rằng tôn giáo của nhà tiên tri tương phản với tôn giáo của thầy tế lễ, hay cái này tiếp nối cái kia. Đôi khi nhà tiên tri cũng va chạm với thầy tế lễ (I Sa 2.28,29; Ô-sê 4.6) nhưng đó là trường hợp khi họ bê trễ chức vụ chứ không phải khi họ làm tròn bổn phận. Khi Ê-sai cất cao giọng chống lại phần nghi lễ rỗng tuếch không phải ông chống lại việc dâng tế lễ, nhưng là chống sự vô nghĩa của nó (1.13), cũng như đối với ngày Sa-bát, các đại lễ và sự cầu nguyện (1.13-15). Cho nên, Giê-rê-mi vốn là thầy tế lễ đã tôn vinh ngày Sa bát, đền thờ và các tế lễ (17.24-27), và chính vì lý do ấy mà ông không thể chịu nổi khi thấy nó bị biến thành nơi buôn bán hoặc thờ phượng.

Lời than phiền của các nhà tiên tri chống lại các thầy tế lễ không phải do việc canh tân sự thờ phượng tại đền thờ, nhưng vì họ đã ban hành một luật pháp mà họ không hề chịu nghiên cứu hay tuân thủ (Ô-sê 4.6; 8.12; Ês 1.10); họ chối bỏ luật pháp của Đức Giê-hô-va và khinh bỏ lời Ngài (Ês 5.24). Rõ ràng theo lời dạy dỗ của các nhà tiên tri thì ‘luật pháp của Đức Giê-hô-va’ thường bị xem là luật lệ cổ xưa, từng được tuân thủ nhưng bây giờ rất thường bị bỏ bê. Các vị đã không kêu gọi dân Chúa hãy bước vào con đường mới, mà chỉ nhắc họ trở lại với các nẻo đường xưa cũ (Giê-rê-mi 6.16). Các vị van nài dân Chúa ‘trở lại’ cùng Đức Giê-hô-va (Ô-sê 14.1 so sánh A-mốt 4.6-13), mà họ đã lui đi, đã sa ngã (Ô-sê 14.4; Giê-rê-mi 2.5-7), đã ‘lìa bỏ’ cả Ngài lẫn luật pháp Ngài (I Vua 11.33; Ês 1.4; Giê 9.13).

Trung thành với ý nghĩa mạc khải, các nhà tiên tri luôn luôn viện dẫn quá khứ (I Sam 12.6-11; A-mốt 2.9-11; Mi-chê 6.3-5; Ô-sê 12.2-5); Không phải để thấy tình trạng tôn giáo sa sút của quá khứ mà để thấy thời kỳ của Đức Chúa Trời đoán phạt họ thật công bằng nhưng rồi lại ban ơn (Es 1.26, 5.2; Giê 2.2-3).

Các vị không hề tự xưng mình truyền giảng một chân lý mới nào của Đức Giê-hô-va, như có một số người gợi ý, nhưng công bố rằng Ngài vốn y nguyên như thời khai nguyên của dân tộc, Ngài là Đức Chúa Trời của Áp-ra-ham, Y-sác và Gia-cốp (Ês 29.22; Mi-chê 7.20), rằng tình thương giao ước (chesed) của Ngài với họ (Sáng 24.27; 47.29, nhơn từ) được tái mạc khải cho Môi-se (Xuất 34.6), được Đa-vít ca ngợi (Thi 25.6, 10; 40.11), và ngay cả Sa-lô-môn nữa (I Vua 8.33), được các nhà tiên tri đầu tiên và sau cùng ghi chép lại (Ô-sê 2.19; Ês 4.2; mi chê 7.20; Ês 16.5; 55.3; Giê 9.24; Đa-ni-ên 9.4; Nêh 9.7 và tt). Đức Giê-hô-va, Đấng họ đã phục vụ từ thời xưa dù họ không còn nhớ nữa, vẫn cai trị các dân (A-mốt 9.7), điều khiển các ngôi sao trên quỹ đạo của chúng (A-mốt 5.8), và bày tỏ quyền năng Ngài bằng việc giải phóng dân Ngài khỏi Ai-cập.

Muốn lãnh hội trọn vẹn sự dạy dỗ của các nhà tiên tri, mỗi sách cần phải được đọc trong ánh sáng của các tác phẩm và biến cố đồng thời cùng những câu trích dẫn trong Tân ước. Chúng ta có thể phân biệt các giai đoạn như sau:

  1. Lời tiên tri xuất hiện đầu tiên trong Ngũ Kinh (Sáng 49; Dân 22), và đặc biệt trong Phục truyền luật lệ ký, mang các sắc thái khuyến giục và tiên báo của các nhà tiên tri thời
  2. Vào những ngày đầu của thời quân chủ, việc mạc khải chân lý và các chủ đích của Đức Chúa Trời thể hiện qua lịch sử được Sa-mu-ên, Na-than, Gát, Ê-li, Ê-li-sê, cùng nhiều người khác nữa công bố (xem I và II Sa-mu-ên; I Vua 1-11; I Sử và II Sử 1-11)
  3. Thời kỳ đế quốc A-sy-ri, hình thành sách Giô-ên, Ê-sai, Mi-chê và Na-hum nói về Giu-đa; và Giô-na, A-mốt với Ô-sê nói về Y-sơ-ra-ên (Xem I Vua 12 – II Vua 19; II Sử 12-30).
  4. Trong thời kỳ đế quốc Ba-by-lôn, có các sách sô phô ni, Ha-ba-cúc, Giê-rê-mi, Áp-đia và Ê-xê-chi-ên (II Vua 20-25; II Sử 32-36).
  5. Từ cuộc lưu đày cho đến cuối Cựu Ước, chúng ta có các sách Đa-ni-ên, A-ghê, Xa-cha-ri và Ma-la-chi.

Khi đã kiên trì nghiên cứu, ta có thể thấy bao quát toàn thể lịch sử và lời tiên tri Cựu Ước trong ánh sáng mạc khải của kỷ nguyên Cơ Đốc giáo, từ đó có thể thấy sự vĩ đại của kế hoạch cứu chuộc của Đức Chúa Trời. Ngay từ những ngày đầu tiên, ta có thể nhìn thấy sự kêu gọi và tuyển chọn dân Y-sơ-ra-ên nổi bật trên phần bối cảnh dưới quyền tể trị phổ quát của Đức Giê-hô-va. Ý nghĩa đích thực và thuộc linh của luật pháp ban đầu luôn luôn được tái khẳng định, và bản tính nội tại và thuộc linh của giao ước ngày càng trở thành rõ rệt hơn, cho đến cuối cùng, khi Đấng Mê-si-a giáng lâm. Những nổi thống khổ và những chiến thắng của Ngài đã được báo trước hết sức rõ ràng. Điều hiển nhiên là những lời tiên tri ấy không đến bởi ý người nhưng các tác giả luôn luôn được Đức Thánh Linh cảm thúc (II Phi 1.21).

Xem phần 1 tại đây.

≫ còn tiếp…

 

Please follow and like us:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial